#ชาเพื่อสุขภาพ #ประโยชน์ของชา #ชาสมุนไพร
เรียบเรียงโดย อนุชิต เทพสี บ.จิว เวลเนสส จก.
ชาสมุนไพร (Herbal Tea) เป็นเครื่องดื่มที่ทำจากพืชสมุนไพรที่ผ่านการสกัดสารออกฤทธิ์ โดยทั่วไปแล้วชาสมุนไพรมักจะไม่มีส่วนผสมของชาแท้จากพันธุ์ Camellia sinensis ซึ่งคือผู้ให้กำเนิดชามาตรฐานทั้งชาเขียว ชาดำ ชาอู่หลง และชาอื่น ๆ ที่มีคาเฟอีนอยู่ในตัว ชาสมุนไพรนั้นสามารถทำได้จากดอก ใบ ราก หรือผลไม้ของพืชต่างๆ อีกทั้งยังเป็นที่นิยมในหลายวัฒนธรรมทั่วโลก ซึ่งความหลากหลายของส่วนผสมทำให้สามารถพัฒนาสูตรชาสมุนไพรที่หลากหลาย เพื่อให้เหมาะสมกับรสชาติและคุณสมบัติตามความต้องการของผู้ดื่ม
วิธีการจำแนกชาตามคำจำกัดความของกระทรวงสาธารณสุข ตามคำจำกัดความทางกระทรวงสาธารณสุข ชาที่มาจากพืชสามารถแบ่งออกได้เป็นหลายหมวดหมู่โดยหลัก ๆ มีดังนี้:
1. ชาจาก Camellia sinensis: เช่น ชาเขียว ชาช black ชาอู่หลง และชาขาว ซึ่งทั้งหมดนี้มีคาเฟอีนและการบริโภคบ่อยครั้งในวัฒนธรรมของชาวจีนและอื่น ๆ
2. ชาสมุนไพร: คือการเบลนส่วนผสมจากพืชอื่น ๆ ที่ไม่ใช่ Camellia sinensis เช่น ชาใบมะกรูด ชาน้ำผึ้งและใบโหระพา ชาใบเตย และอื่น ๆ โดยชาสมุนไพรเหล่านี้มักไม่มีคาเฟอีนและมีคุณสมบัติทางสุขภาพมากมาย
สำหรับประเทศไทย หลักเกณฑ์การจัดประเภทผลิตภัณฑ์ ที่มีลักษณะคาบเกี่ยวระหว่าง “ชา ชาจากพืชตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขเป็นดังนี้
ประเภทชาต่างๆที่มีความคาบเกี่ยวกัน
1. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 196) พ.ศ. 2543 เรื่อง ชา (ใบ ยอดและก้านของชาสกุล Camellia)
2. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 356) พ.ศ. 2556 เรื่อง เครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท (เครื่องดื่มชนิดแห้ง)
3. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 426) พ.ศ. 2564 เรื่อง ชาจากพืช (ก าหนดรายชื่อพืชและส่วนของพืชที่ ให้ใช้ได้ โดยใช้ตัวเดี่ยวหรือผสมกันได้และผสมชาสกุล Camellia ได้)
หลักเกณฑ์การพิจารณา
1. ผลิตภัณฑ์ที่มีชาสกุล Camellia มากกว่า หรือเท่ากับ 90% และมีส่วนผสมของชาจากพืชเท่ากับหรือน้อยกว่า 10% (เพื่อแต่งกลิ่น*) จัดเป็น “ชา” ตามประกาศฯ ฉบับที่ 196 (หมวดอาหาร 14.1.5) โดยมีคุณภาพมาตรฐาน ตามข้อกำหนดของชา ตามข้อ 3(1) เช่น – ใบชาเขียว 90% มะตูมแห้ง 10% ตัวอย่างชื่ออาหาร ชาเขียวกลิ่นมะตูม – ใบชา 90% ใบเจี่ยวกู้หลาน 5% ใบหม่อน 5% ตัวอย่างชื่ออาหาร ชากลิ่นเจี่ยวกู้หลานและหม่อน * พืชแต่ละชนิดมีกลิ่นเฉพาะ จึงอนุโลมให้น ามาใช้เพื่อแต่งกลิ่นในชาได้
2. ผลิตภัณฑ์ไม่เข้าข่ายข้อ 1 คือ ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของชาจากพืช (ตามบัญชีแนบท้ายประกาศฯ ฉบับที่ 426) รวมกัน 100% หรืออาจมีส่วนประกอบของชาจากพืชและส่วนต่างๆ ชา Camellia (น้อยกว่า 90%) และไม่มีการแต่งกลิ่นหรือรส (วัตถุแต่งกลิ่นรส (flavouring agent) และสารปรุงแต่งรสชาติ) จัดเป็น “ชาจาก พืช” ตามประกาศฯ ฉบับที่ 426 (หมวดอาหาร 14.1.5) เช่น – กลีบบัวหลวง 80% ดอกเก๊กฮวย 20% ตัวอย่างชื่ออาหาร ชากลีบบัวผสมดอกเก็กฮวย – ใบชา 50% ดอกมะลิ 30% ดอกกุหลาบ 20% ตัวอย่างชื่ออาหาร ชาผสมดอกมะลิและกุหลาบ
3. ผลิตภัณฑ์ตามข้อ 2 ข้างต้น และมีการแต่งกลิ่นหรือรส (วัตถุแต่งกลิ่นรส (flavouring agent) และสารปรุงแต่งรสชาติ) จัดเป็น “เครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท”ตามประกาศฯ ฉบับที่ 356 (หมวดอาหาร 14.1.4.3) เช่น – กลีบบัวหลวง 80% ดอกเก๊กฮวย 18% น้ าตาลทราย 2% ตัวอย่างชื่ออาหาร เครื่องดื่มชาบัวผสมเก็ก ฮวย รสหวาน – ใบชา 50% ดอกมะลิ 30% ดอกกุหลาบ 19% กลิ่นพีช (peach flavour) 1% ตัวอย่างชื่ออาหาร เครื่องดื่มชาผสมกลิ่นพีช
ประโยชน์ของชาสมุนไพรต่อสุขภาพ ชาสมุนไพรมีประโยชน์ต่อสุขภาพหลายประการ เช่น:
การบรรเทาอาการเครียด: ชาอย่างเช่น “ชาดอกคาโมไมล์” เป็นที่รู้จักว่าช่วยในการผ่อนคลายและลดความเครียดการสนับสนุนระบบย่อยอาหาร: ชาอย่าง “ชาเปปเปอร์มินต์” ช่วยในการกระตุ้นการทำงานของระบบย่อยอาหารเสริมภูมิคุ้มกัน: “ชาเหลือง” หรือ “ชาสะระแหน่” มีสารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน
อาหารและของทานเล่นที่เหมาะสมกับชาสมุนไพร เมื่อทานชาสมุนไพร เราสามารถคู่กับอาหารหรือของทานเล่นต่าง ๆ ที่เข้ากันได้อย่างดี เช่น: – ขนมเบเกอรี่ เช่น ขนมปังอบกรอบ หรือคุกกี้ที่ทำจากธัญพืชแท้ – ผลไม้สด เช่น ส้ม มะนาว หรือลูกพีช ที่จะช่วยเพิ่มรสชาติให้กับชา – อาหารว่างสุขภาพ เช่น ถั่วต่าง ๆ หรือเมล็ดเจีย ทำให้การดื่มชาสมุนไพรเป็นประสบการณ์ที่กลมกลืนและอร่อย
ชาสมุนไพรไม่ได้เป็นเพียงเครื่องดื่ม แต่ยังเป็นภูมิปัญญาทางการแพทย์แบบดั้งเดิมที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพในหลายแง่มุม การเข้าใจความแตกต่างระหว่างชาและชาสมุนไพร รวมถึงการเลือกอาหารที่เหมาะสมกับการดื่มชา จะทำให้เราได้รับคุณประโยชน์ที่ดีต่อสุขภาพอย่างเต็มที่
ชาสมุนไพร #HealthyHerbalTea #jiuwellness #jamesnourisher